Redactioneel – 1967

Je zou natuurlijk ook kunnen overwegen om alle overheidstaken in één keer, in één pakket uit te besteden aan één bedrijf. Op die manier voorkom je een heleboel verschillende aanbestedingstrajecten voor een heleboel verschillende projecten. Dit is het centrale thema van The man from Zodiac, van de Amerikaanse sciencefiction-schrijver Jack Vance. In deze novella (wat we tegenwoordig een long read noemen) strijden bedrijven om langjarige contracten om alle publieke diensten van een bepaald land te mogen uitvoeren. Het gaat hier, om precies te zijn, over DBFMO, Design Build Finance Maintain Operate, de variant van publiek-private samenwerking waarbij de overheid niet langer opdracht geeft voor het realiseren van een product, maar voor de realisatie van een dienst. In plaats van een tender te organiseren voor het verbreden van een snelweg, bijvoorbeeld, wordt aannemers gevraagd offertes te schrijven voor het leveren van mobiliteit.

Interessant genoeg ligt in het verhaal de oorzaak van de problemen niet alleen bij de monopolie-positie die het winnende bedrijf krijgt, maar ook bij de publieke partner, het land wat probeert het onderste uit de kan te krijgen door gebruik te maken van onduidelijk geformuleerde afspraken in het contract. Publiek-private samenwerking houdt de gemoederen al lang bezig. The man from Zodiac verscheen in 1967, op hetzelfde moment waarop de eerste Rooilijn het licht zag.

Vijftig jaar later maakt Arno Eversdijk (p. 82) in dit themanummer de kanttekening dat hoewel het belangrijk is om afspraken duidelijk vast te leggen, niet alles kan worden voorzien en in contracten gestold. Vertrouwen en actief management zijn volgens Warsen e.a. (p. 102) het belangrijkst om zulke onvoorziene problemen te overkomen. Plus ça change, hoor ik u zeggen, maar in de slingerbeweging van de tijd komen we toch steeds wat vooruit. Bijvoorbeeld met de typologie die Sanders e.a (p. 94) ontwikkelen om overheden te helpen hun projectdoel beter te benoemen. Eigenlijk met alle artikelen in deze Rooilijn, hoop ik, en uiteindelijk, op de een-na-laatste pagina, belanden we weer in de toekomst, wanneer onze columnist terugblikt vanuit 2045.

Carla Huisman
Eindredacteur Rooilijn (c.j.huisman@rug.nl)