Redactioneel – Historisch besef

De ruimtelijke ordening en het verleden staan vaak op gespannen voet. In de naoorlogse jaren zijn strijden gevoerd tussen planners die zich inzetten voor de vooruitgang van de stad door de modernisering daarvan met sloop, nieuwbouw en grote wegen en diegenen die pleitten, en soms vochten, voor een genuanceerdere omgang met de cultuurhistorische waarde van de stad. In Amsterdam zijn de Nieuwmarktrellen een voorbeeld hiervan, maar ook elders hebben con icten zich hierover afgespeeld. In München werd de modernisering van de stad zelfs de zweite Zerstörung Münchens bestempeld. Sindsdien is het historisch besef gegroeid, ook wat betre het landschap. Hier bestaat nu het risico dat het landschap gemusealiseerd wordt, zoals Westerman en van der Valk in dit nummer schrijven. De recente discussie over bouwen aan de kust laat nog zien dat ontwikkeling en behoud nog altijd niet hand in hand gaan.

Niet alleen een besef van de cultuurhistorische waarde het landschap of de stad is belangrijk, maar ook een besef van de geschiedenis van de ruimtelijke ordening. Uit het artikel van Ter Heide en Smit in dit nummer zien wij hoe snel zekerheden in onzekerheden kunnen veranderen. Onvoorziene maatschappelijke, demogra sche, technologische en economische ontwikkelingen zorgden ervoor dat prognoses op de lange termijn weinig behulpzaam waren. Voor de huidige debatten zijn de lessen nog bruikbaar. Amsterdam groeit snel en er wordt geopperd dat de stad verdubbeld moet worden. Het dromen over de toekomst, zoals bij Volksvlijt 2056, is belangrijk. Daarbij is het net zo belangrijk om robuuste visies te ontwikkelen die aanpasbaar zijn als de trends van heden in de toekomst minder zeker blijken te zijn dan wij nu verwachten.

Ik sluit mij dus aan bij de oproep van de Nijmeegse Hoogleraar Barry Needham eind jaren negentig om een ruimtelijke ordening met meer historisch besef. Daarbij zie ik het ook als een opgave om een werkwijze te vinden die het mogelijk maakt zowel het waardevolle te behouden zonder verlies van dynamiek, als te lering te trekken uit de successen en mislukkingen van het verleden.

Andrew Switzer

Hoofdredacteur Rooilijn (andrew@rooilijn.nl)