Redactioneel – Verder kijken

Door Melika Levelt

Verder Kijken

Dit nummer leert dat we verder moeten kijken dan onze neus lang is als we urgente transitieopgaven op het gebied van energie, klimaat, mobiliteit en voedsel willen aanpakken.

 

Wie steden hittebestendig wil maken, doet er goed aan verder te kijken dan naar de mogelijke gezondheidsrisico’s. Kijk je naar het functioneren van de stad als geheel, dan zie je dat grote winst te behalen is door specifieke plekken aan te pakken, zoals versteende winkelgebieden en ov-knooppunten. Die worden bij hitte zo heet dat ze het functioneren van de stad en haar inwoners hinderen. Wie openbare ruimte alleen vanuit kosten en baten van het beheer bekijkt, mist een kans. Bijvoorbeeld de kans om bij het vernieuwen van het riool of de herinrichting van een plein meteen aanpassingen voor de energietransitie en klimaatadaptatie te doen. De transitieopgaven vergen een perspectief op beheer dat strategischer en integraler is.

 

Verder kijken betekent niet alleen een andere bril opzetten, of vanaf een grotere, strategischer positie kijken. Het gaat ook om zichtbaar maken. Ruimtelijke planners zien ondergrondse structuren vaak  domweg over het hoofd. Terwijl in de ondergrond zowel kansen liggen als beperkingen, voor bijvoorbeeld waterberging, CO2-opslag of de energievoorziening. Dat kan anders, door meer exposerend’ te ontwerpen.

 

Structuren, wetten en regels die transities in de weg zitten of juist negatieve bewegingen op gang hebben gebracht, zijn ook niet altijd zomaar zichtbaar. Onderzoekers brengen ze graag aan de oppervlakte. Denk aan structuren die van huren een steeds onzekerder vorm van wonen hebben gemaakt. Of aan wet- en  regelgeving die het lastig maakt om ‘vrije ruimte’ in de stad te behouden. Helaas zijn structuren niet altijd zomaar te doorbreken. Het voorbeeld van het Amsterdamse warmtevoorziening laat echter zien dat het wel kan, een kanteling op gang brengen. Niet alleen in het denken maar ook in het handelen. Zou dat ook lukken voor het denken over en planologisch regelen van de intensieve veehouderij, zoals Martha Bakker voorstelt?

Melika Levelt
Hoofdredacteur (m.levelt@hva.nl)