Redactioneel – Waarom instituties?

Als jonge ingenieur en aspirant planoloog geïnteresseerd in Nederland als casus maakte ik in eind 2006 in Londen kennis met Willem Salet. Van dit gesprek is mij met name bijgebleven hoe hij vertelde dat binnenkort de OV-chipkaart in Nederland zou worden ingevoerd. Ik zou gemakkelijk in Nederland een woning kunnen vinden, in Den Haag bijvoorbeeld, en in Amsterdam kunnen studeren. Als iemand die toen nog luchtig dacht over de invoering van dergelijke programma’s en planologische concepten was ik meteen enthousiast. Dat dit in de praktijk vaak anders loopt heeft veel met instituties te maken.

 

Bij instituties kun je denken aan normen, rollen, verantwoordelijkheden, manieren om problemen te benaderen of aan te pakken en machtsverhoudingen. Dit zijn vaak hardnekkige sociale structuren die niet gemakkelijk te veranderen zijn. Zoals blijkt uit de artikelen in dit nummer is de institutionele benadering, die mede door Willem Salet en zijn promovendi werd ontwikkeld, zeer relevant voor de planologische praktijk. Verandering staat immers centraal in ons vak, zowel van werkwijzen zoals de faciliterende overheid, als om nieuwe concepten zoals de circulaire economie. Om deze veranderingen te realiseren moeten diverse zachte en harde instituties mee veranderen.

 

Experimenteren is een kansrijke manier om dit te realiseren. Zoals Federico Savini stelt in zijn artikel gaat het hier om het ter discussie stellen van instituties en het al dan niet veranderen daarvan. In dit nummer en in het werk van Willem Salet zelf wordt benadrukt hoe belangrijk is dat instituties worden onderkend in pragmatische experimenten en zelf onderwerp worden van kritische reflectie evenals van experimenten zelf. Huidig onderzoek gebaseerd op de institutionele benadering belooft een grote praktische waarde te hebben, zoals het idee van institutionele onderstromen dat door Leonie Janssen-Jansen in dit nummer uiteen wordt gezet.

 

Eind 2016 gaat Willem Salet met emeritaat. De redactie van Rooilijn en ikzelf willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om hem hartelijk te bedanken voor zijn onvermoeibare inzet voor de praktijk- en theorieontwikkeling in de planologie en zijn de belangstelling voor de ontplooiing van studenten en jonge onderzoekers. Daarnaast zijn wij hem bijzonder dankbaar dat hij telkens de waarde van Rooilijn heeft onderschreven en het tijdschrift altijd heeft gesteund.

 
Andrew Switzer
Hoofdredacteur Rooilijn (andrew@rooilijn.nl)