Artikelen

Erfgoed als wapen tegen klimaatverandering

Erfgoed als wapen tegen klimaatverandering

Klimaatverandering zorgt voor toenemende weersextremen. In een laaglandgebied als Nederland zijn de gevolgen van deze extremen goed voelbaar. Deze impact wordt in toenemende mate onderzocht, ook in het erfgoedveld. Wat is bijvoorbeeld de invloed van klimaatverandering op het gebruik en behoud van ons erfgoed? Maar juist omgedraaid: wat kan erfgoed ons leren over klimaatadaptatie en ruimtelijke ordening? Rowin van Lanen en Menne Kosian laten dit aan de hand van het Historisch Geografisch Informatie Systeem zien. In deze bijdrage wordt gekeken naar hoe erfgoed rondom waterbeheer in ...
Het warenhuis als publieke interieur

Het warenhuis als publieke interieur

Voor meer dan een eeuw werd het gebruik van Nederlandse binnensteden getypeerd door winkelend publiek, nu liggen dezelfde winkelstraten er soms verlaten bij. Toen op 31 december 2015 de Nederlandse warenhuisketen Vroom & Dreesmann (V&D) failliet ging, werd ineens maar liefst 354.000m2 aan binnenruimte niet meer publiek toegankelijk. Hoewel het verdwijnen van fysieke winkels economisch gezien geen probleem hoeft te zijn, heeft het verdwijnen van publiek toegankelijke binnenruimte in binnensteden wel degelijk gevolgen voor het stedelijk weefsel. Het is noodzakelijk dat we op zoek ...
De Omgevingswet: kansen voor erfgoed


De Omgevingswet: kansen voor erfgoed


Erfgoed betrekken bij ruimtelijke ontwikkelingen leidt tot hogere omgevingskwaliteit. Andersom biedt erfgoed kansen voor het betrekken van mensen bij de samenleving. Dat stelt Agnes de Boer, adviseur op het gebied van erfgoed. De Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking treedt, biedt hiervoor mogelijkheden. Of de Omgevingswet daadwerkelijk iets kan betekenen voor de inzet van erfgoed, hangt af van de wil en inzet van betrokkenen, waaronder de erfgoedsector zelf. Dit artikel geeft hiervoor handvatten. De Omgevingswet Het doel van de Omgevingswet is zorgen voor een veilige en ...
Archeologie als olie in de projectmachine

Archeologie als olie in de projectmachine

Archeologie kan een project hinderen of juist ondersteunen. In het eerste geval is het zand in de motor, in het tweede geval olie in de machine. Door archeologie vroegtijdig en op een integrale manier in een project te betrekken, kan archeologie positief bijdragen aan de communicatie over een project en de weerstand voor een initiatief verminderen. Zorgvuldige omgang met archeologische waarden voorkomt stagnatie en versterkt het draagvlak voor het project. Bij het dijkversterkingsproject van de Markermeerdijken is vanaf het begin van de planfase archeologie als conditionerend aspect ...
De grondexploitatie: een kleine geschiedenis van een belangrijk begrip

De grondexploitatie: een kleine geschiedenis van een belangrijk begrip

De grondexploitatie is een begrip in ruimtelijk Nederland. Zelfs zodanig dat velen ook al weten wat je bedoelt als je het acroniem ‘grex’ gebruikt. Het is de begroting voor het proces van bouw- en woonrijp maken, waarvan het financiële resultaat voor een belangrijk deel bepaalt of een gebiedsontwikkeling haalbaar is. Die grondexploitatie wordt in de regel gevolgd door een vastgoedontwikkelingsexploitatie en eventueel een vastgoedexploitatie (Vlek et al., 2011). Het begrip grondexploitatie is betrekkelijk Nederlands. In andere landen maken ze uiteraard ook financiële inschattingen, maar ...
Gemeenten als poortwachters wetenschappelijk onderzoek?

Gemeenten als poortwachters wetenschappelijk onderzoek?

De zorg voor het archeologisch erfgoed is sinds de invoering van de Erfgoedwet een gemeentelijke taak geworden. Deze wetgeving schrijft voor de gemeente uiteindelijk besluit tot het wel of niet doen van archeologisch onderzoek bij een ruimtelijke ontwikkeling. De evaluatie van deze wet roept vragen op over de inbedding van de context van dit onderzoek, de benodigde middelen en de verankering ervan in het onderwijs. De zorg voor het archeologisch erfgoed is sinds de invoering van de Erfgoedwet op 1 juli 2016 definitief een gemeentelijke taak geworden. Deze wetgeving schrijft voor dat - ...
Kleine huisjes, grote kansen

Kleine huisjes, grote kansen

Al vallen ze niet altijd op, u heeft ze vast eerder gezien. Die kleine huisjes bij bruggen, waarin vroeger de brugwachter huisde. Omdat bruggen meer en meer op afstand worden bediend, raken deze brugwachtershuisjes steeds vaker de oorspronkelijke functie kwijt. Het lukt de Stichting Brugwachtershuisjes deze huisjes voor sloop en verval te behoeden. Dit herbestemmingsproces lijkt gemakkelijker dan het in werkelijkheid is. Als Lotti Hesper in 2008 in Rotterdam komt wonen, staat het oude brugwachtershuisje bij de Lage Erfbrug in Rotterdam-Delfshaven leeg. Na tweeëneenhalf jaar lobbyen ...
Kansen en dilemma’s voor erfgoed

Kansen en dilemma’s voor erfgoed

Erfgoed speelt een belangrijke rol in de ruimtelijke ontwikkeling. Het geeft identiteit en kwaliteit aan de leefomgeving. Het Europese Faro-verdrag versterkt dit belang. Maar erfgoed geeft ook dilemma’s: hoe zorg je dat deze waarde van erfgoed daadwerkelijk een plek krijgt. En hoe voorkom je dat erfgoed slechts een procedurele ballast aan het been van gebiedsontwikkeling is. De reeks ‘Erfgoed en Ruimtelijke Ontwikkeling’ verkent deze vragen. Dit inleidend artikel geeft het kader hiervoor aan. Reeks over erfgoed Erfgoed, of cultureel erfgoed, is datgene wat men van de voorouders erft. ...
Duurzame stadslogistiek binnen bereik?

Duurzame stadslogistiek binnen bereik?

Dagelijks gaat er een enorme hoeveelheid goederen de stad in en uit. Pakketbusjes rijden af en aan, winkels worden bevoorraad, restaurants ontvangen dagverse producten en afval wordt afgevoerd. De impact van deze logistieke stromen op de stad is groot en de roep om duurzamere logistieke systemen groeit. Hoe ziet duurzame stadslogistiek eruit? En welke acties vraagt dit van marktpartijen en beleidsmakers? In Europese steden wordt gestreden voor groenere en levendige straten en pleinen, in zowel stadscentra als woonbuurten. Terwijl de ruimteclaims van de auto worden teruggedrongen door ...
Over het inrichten van ‘vanzelfsprekende ontmoetingsplekken’

Over het inrichten van ‘vanzelfsprekende ontmoetingsplekken’

Het sociale klimaat in een wijk is gebaat bij semi-publieke ruimten waar bewoners uit verschillende sociale kringen elkaar vanzelf en geregeld tegen komen omdat ze er iets te zoeken en te doen hebben. Kan je die plekken ook maken en waar moet je dan op letten? Acht aanbevelingen op basis van onderzoeken en uitproberen. Bewoners van een wijk leven voornamelijk langs elkaar heen. Dat kan niet anders en daar is niks mis mee. Sterker nog, voor het sociale klimaat in een wijk zijn oppervlakkige contacten belangrijker dan hechte sociale netwerken. Binnen zo’n netwerk van familieleden, ...