Crisis of kans voor de Carribean

1 september 2020

Stelling door Maarten Markus

Massatoerisme kan ontwrichtend werken voor natuur en maatschappij. En veel van de uitgaven van toeristen komen lang niet altijd terecht bij de lokale gemeenschap. De Corona-crisis heeft het toerisme wereldwijd een halt toegeroepen. Deze disruptie kan ook een kans zijn om toerisme-intensieve economieën te veranderen naar een meer veerkrachtige en duurzame economie.

De Caribische eilanden zijn een concreet voorbeeld van relatief kleine eilanden die normaal veel toeristen mogen verwachten. Met name de cruiseschepen zorgen voor grote pieken toeristen en een piekdruk op voorzieningen, afvalverwerking en toeristische hotspots zoals koraalriffen. Het wegvallen van vakantiestromen naar deze eilanden door COVID-19 kan positief uitpakken voor de lokale natuurwaarden en biodiversiteit. En de vermeden uitstoot van de vele vliegreizen en cruiseschepen is goed voor het klimaat.

Het wegvallen van toeristen legt tevens bloot hoe afhankelijk de eilanden zijn van inkomsten uit toerisme, zeker na het sluiten van de lokale olieraffinaderij op Curaçao. Circa 50% is werkeloos aldus de premier van het eiland. Door de coronacrisis zijn duizenden bewoners werkeloos en verkeren veel van de Caribische eilanden in economische donkere tijden. Een financieel noodpakket uit Nederland is hard nodig om de eilanden overeind te houden. De vraag is hoe de eilanden post-corona hun economie weer opbouwen.

De Corona crisis kan namelijk een kans zijn om een nieuwe lokale economie op te bouwen. Een economische en ecologische transitie van olie en toerisme naar een nieuw perspectief voor natuur en mens. Bijvoorbeeld door te sturen op positieve ecologische en financiële impact van toerisme. Zo heeft het Canadese reisbureau G-Adventures een ‘ripple score’ ontwikkeld die weergeeft hoeveel van de uitgaven van toeristen ook echt terecht komt bij de lokale gemeenschap. Door het meten van de daadwerkelijke inkomsten en banencreatie wordt de economische kwaliteit van toerisme zichtbaar. Zo kunnen minder maar andere toeristen meer bijdragen aan de lokale economie. De grote bijvangst: minder ecologische druk en een meer fijnmazige economie.

Het dilemma tussen natuurbescherming en inkomsten uit toerisme zal ook na Corona blijven bestaan. De eilanden hebben hard inkomsten uit toerisme nodig. Het gevaar is groot dat post-corona het eiland terugvalt in de oude economie terwijl de huidige crisis juist de disruptie biedt die nodig is om na te denken welke toeristen het eiland écht verder helpen. De transitiewetenschap spreekt van disrupties als kans voor een systeemverandering. Corona kan de disruptie zijn die leidt naar een meer duurzame economie waar economische én natuurontwikkeling meer dan voorheen samengaan.

Lege stranstoelen op Curacao (foto: Jillian Student)

Author profile
Maarten is redacteur van de Rooilijn Stellingredactie. De stelling snijdt een actueel ruimtelijk thema aan waarop een passende auteur reageert. Hij is werkzaam als Projectmanager Duurzaamheid bij

Maarten is redacteur van de Rooilijn Stellingredactie en werkzaam als projectmanager Duurzaamheid bij gebiedsontwikkelaar AM. Hij is opgeleid als vastgoedkundige (HvA) en planoloog (UvA) en afgestudeerd in Urban Studies (UvA/Northeastern University) waar hij specialiseerde in de implementatie van duurzaamheid in gebiedsontwikkeling. Hij heeft gewerkt aan stedelijke vernieuwing bij de gemeente Amsterdam, het onderzoeksproject APRILab naar planningsdilemmas in ontwikkeling en werkt nu aan de strategie en implementatie van duurzame oplossingen voor gebiedsontwikkeling. Naast zijn werkzaamheden voor AM en Rooilijn is hij actief in de Nieuw Amsterdam Raad van Pakhuis de Zwijger en als Fellow betrokken bij het onderzoeksprogramma Urban Arenas for just and sustainable cities.

Author profile
Jillian is postdoctoral onderzoeker Milieubeleid bij Wageningen Universiteit & Research
Jillian Student reageert

Het is zeker waar dat toerisme veel impact heeft op een vakantiebestemming en ook ongewenste gevolgen voor de natuur kan opleveren. Afhankelijk van hoe het toerisme is samengesteld, bijvoorbeeld veel internationaal opererende of juist lokale bedrijven, is het de vraag wie baat heeft bij toerisme en wie de kosten van negatieve effecten draagt.

Dat toerisme negatief voor klimaatverandering is, is al langer bekend, en dit geldt zeker voor de Caribische eilanden. Toerisme had al een complexe relatie tussen mens en natuur op een lokale en internationale schaal, maar toen kwam ook Covid-19 daar nog bij.

Covid-19 heeft de hele toerismesector op zijn kop gezet. Hoe het verder met toerisme zal gaan is in dit stadium nog niet bekend. Er is veel aandacht voor de impact op de toeristische sector vanuit de maatschappij, mede doordat iedereen ook persoonlijk het effect op zijn of haar vakantieplannen merkt: overwegingen om wel of niet te gaan, aangescherpte maatregelen, beperkte verzekeringen en geannuleerde vluchten. Een gemiste of aangepaste vakantie is op persoonlijk vlak zeer vervelend. Veel groter is het probleem voor reisorganisaties en de lokale bevolking die voor hun broodwinning afhankelijk zijn van de toeristen.

De hoop is dat deze crisis gebruikt kan worden om de sector en eilanden te verduurzamen.
Het is maar de vraag of er tijd voor reflectie is als mensen bezig zijn met hun basisbehoeften. Wie gaat investeren in de nieuwe toekomst als de lokale bevolking zo zwaar getroffen is dat ze amper genoeg middelen heeft om te overleven? Als er hulp ingezet wordt, wil men vaak efficiënt zijn en is men sneller geneigd om voor grote internationale bedrijven te kiezen. Wie gaat dan zorgen dat de lokale bevolking betrokken is bij de planning van hun toekomst post-Covid-19? Midden in de huidige crisis is het moeilijk aan een nieuw toekomstbeeld te werken.

Bovendien is het de vraag of Covid-19 enkel een positieve rol op de natuur speelt. Op sommige plekken wordt de natuur minder goed beschermd doordat de toeristen er niet zijn. Denk bijvoorbeeld aan meer illegale jacht door stropers en minder aandacht voor afvalmanagement. Nu zijn alle pijlen gericht op het economisch herstel. Dat is extra problematisch omdat de Caribische eilanden beperkt invloed hebben op het toestaan van niet zakelijke reizen vanuit andere landen. Er is nu geen vanzelfsprekende leider die inzet op een duurzamere balans tussen economie en ecologie. De aandacht die aan Covid-19 wordt besteedt maakt het juist nog moeilijker om op andere problemen te focussen.

Reflectie tijdens een crisis is een luxe als de basisvoorzieningen gedekt zijn. Dat is nu voor veel van de eilanden niet het geval. Het vergt daarom voldoende middelen en tijd om de eilanden ruimte te geven om te werken aan een meer duurzame economie. Het bieden van steun raakt ook een fundamentele discussie over onafhankelijkheid. Wie bepaalt welke keuzes voor de wederopbouw van de economie en welke richting duurzamer zal zijn? Zolang onvoldoende kan worden voorzien in de basisbehoeften van bewoners is deze crisis vooral een crisis.

Author profile
Maarten is redacteur van de Rooilijn Stellingredactie. De stelling snijdt een actueel ruimtelijk thema aan waarop een passende auteur reageert. Hij is werkzaam als Projectmanager Duurzaamheid bij

Maarten is redacteur van de Rooilijn Stellingredactie en werkzaam als projectmanager Duurzaamheid bij gebiedsontwikkelaar AM. Hij is opgeleid als vastgoedkundige (HvA) en planoloog (UvA) en afgestudeerd in Urban Studies (UvA/Northeastern University) waar hij specialiseerde in de implementatie van duurzaamheid in gebiedsontwikkeling. Hij heeft gewerkt aan stedelijke vernieuwing bij de gemeente Amsterdam, het onderzoeksproject APRILab naar planningsdilemmas in ontwikkeling en werkt nu aan de strategie en implementatie van duurzame oplossingen voor gebiedsontwikkeling. Naast zijn werkzaamheden voor AM en Rooilijn is hij actief in de Nieuw Amsterdam Raad van Pakhuis de Zwijger en als Fellow betrokken bij het onderzoeksprogramma Urban Arenas for just and sustainable cities.

Author profile
Jillian is postdoctoral onderzoeker Milieubeleid bij Wageningen Universiteit & Research

Whatsapp

Reageer op deze stelling

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *